Zasady wywozu zabytków za granicę

5 czerwca 2010 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Uprościła ona i złagodziła przepisy dotyczące sprzedaży i wywozu tego typu przedmiotów z kraju. Dotychczas wywóz / wysyłka za granicę każdego przedmiotu starszego niż 55 lat wymagały specjalnego zezwolenia. Dotyczyło to zarówno cennych zabytków, jak i mniej wartościowych staroci i pamiątek. Od 5 czerwca 2010 polskie prawo pozwala wywozić z kraju wszystkie przedmioty zabytkowe poza szczególnie cennymi i wartościowymi.

Wywóz bez pozwolenia

Poniższa tabela prezentuje kategorie obiektów wymagających pozwolenia na wywóz. Obiekty nie spełniające poniższych kryteriów - od czerwca 2010 nie wymagają pozwolenia na wywóz. Co istotne, dla obiektów posiadających dwa kryteria (wiek i cena) - dla konieczności posiadania pozwolenia wywozu przekroczone muszą być obydwa kryteria łącznie (czyli np. grafika może być wywieziona bez pozwolenia zarówno jeśli jest starsza niż 50 lat i warta mniej niż 16.000 zł jak i w przypadku gdy warta jest powyżej 16.000 zł, ale powstała nie później niż przed 50-cioma laty). Przedmioty spoza tabeli można wywozić bez pozwolenia, pod warunkiem, że nie są to zabytki wpisane do rejestru zabytków, nie wchodzą do zbiorów publicznych, nie znajdują się w inwentarzach muzealnych i kościelnych lub w narodowym zasobie bibliotecznym.

Kategoria zabytku Wiek powyżej: Wartość wyższa niż:
1. Zabytki archeologiczne, które wchodzą w skład zbiorów archeologicznych lub zostały pozyskane w wyniku badań archeologicznych bądź przypadkowych odkryć. 100 lat ---
2. Elementy stanowiące integralną część zabytków architektury, wystroju wnętrz, pomników, posągów i dzieł rzemiosła artystycznego. 100 lat ---
3. Dzieła malarstwa wykonane dowolną techniką i na dowolnym materiale oraz nieobjęte kategoriami nr 4 i 5. 50 lat 40 000 zł
4. Akwarele, gwasze i pastele wykonane na dowolnym materiale. 50 lat 16 000 zł
5. Mozaiki oraz rysunki wykonane dowolną techniką i na dowolnym materiale oraz nieobjęte kategoriami 1 i 2. 50 lat 12 000 zł
6. Oryginalne dzieła grafiki i matryce do ich wykonania oraz oryginalne plakaty. 50 lat 16 000 zł
7. Oryginalne rzeźby, posągi lub ich kopie wykonane tą sam techniką co oryginał oraz nieobjęte kategorią nr 1. 50 lat 20 000 zł
8. Pojedyncze fotografie, filmy oraz ich negatywy. 50 lat 6 000 zł
9. Pojedyncze lub znajdujące się w zbiorach rękopisy. 50 lat 4 000 zł
10. Pojedyncze lub znajdujące się w zbiorach książki. 100 lat 6 000 zł
11. Pojedyncze mapy drukowane i partytury. 150 lat 6 000 zł
12. Kolekcje i przedmioty z kolekcji zoologicznych, botanicznych, mineralnych lub anatomicznych. --- 16 000 zł
13. Kolekcje o znaczeniu historycznym, paleontologicznym, etnograficznym lub numizmatycznym. --- 16 000 zł
14. Środki transportu. 50 lat 32 000 zł
15. Inne zabytki nieobjęte kategoriami od 1 do 14. 50 lat 16 000 zł

Wartość obiektu oraz jego wiek mogą być udokumentowane fakturą zakupu lub wyceną dokonaną przez podmiot gospodarczy wyspecjalizowany w zakresie obrotu zabytkami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - czyli galerię, antykwariat. Istotne jest aby powyższy dokument zawierał dane pozwalające na identyfikację przedmiotu.

Wywóz z pozwoleniem

Obowiązek uzyskania pozwolenia na wywóz wymagają wszystkie obiekty spełniające kryteria powyższej tabeli. Pozwolenie wydaje minister kultury i dziedzictwa narodowego. Jeżeli zabytek posiada szczególną wartość dla dziedzictwa kulturowego, minister może odmówić wydania pozwolenia.

Tekst ustawy na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych Sejmu RP (w formacie PDF)

Tekst ustawy na stronie Stowarzyszenia Antykwariuszy Polskich