Thumbnail
Zakłady Porcelany Ćmielów (1790 - )
Zakłady Porcelany Ćmielów (1790 - )

Fabryka fajansu cienkościennego i porcelany założona w 1790 w Ćmielowie przez zrzeszenie cechowe garncarzy ćmielowskich i opatowskich. Wyroby z tego okresu nie są jednak znane. W 1797 r. Ćmielów został własnością kanclerza Jacka Małachowskiego, który rozpoczął produkcję fajansu w 1804 r. Po jego śmierci (1821) drogą dziedziczenia Ćmielów przeszedł w ręce jego syna, Jana, a po jego bezpotomnej śmierci, wnuka Kazimierza Dunina-Karwickiego (do 1847). W tym czasie kierownikiem wytwórni był Adolf Fryderyk Watke, który doprowadził do jej rozkwitu. W roku 1827 fabrykę wydzierżawili dwaj bracia Jeremiasz i Beniamin Weibergowie, którzy weszli w układ handlowy z kupcem Franciszkiem Ordonem, sprzedającym ćmielowski wyroby w Warszawie. Przełomowym etapem w rozbudowie zakładu była działalność Gabriela Weissa. W 1838 r. rozpoczął on produkcję porcelany. W produktach ćmielowskich przeważał wówczas typ dekoracji klasycystycznej. Najbardziej znane spośród nich to ażurowane koszyczki, "plecione" z cienkich wałków porcelany. Po roku 1840 wyroby fabryki Ćmielów zaczęto zdobić za pomocą przedruków (w tonie szarym, niebieskim, czerwonym lub zielonym) przedstawiających gł. idylliczne krajobrazy wiejskie, ale także sceny historyczne, mitologiczne i biblijne oraz portrety sławnych ludzi. W latach 70. XIX w. niektóre fajanse cienkościenne imitowały modną majolikę. Pod koniec tego dziesięciolecia, w 1887 r., dziedzicznymi właścicielami zakładu zostają Druccy-Lubeccy i następuje nowy okres rozkwitu Ćmielowa. Znakiem wytwórczym jest napis Ćmielów bądź rysunek łabędzia na tle gałązek roślinnych. W latach 1863-'80 fabrykę prowadził Stanisław Thiele. W 1920 r. fabryka zmieniła właściciela (jej akcje przejął polski Bank Przemysłowy) i nazwę - odtąd była to Fabryka Porcelany i Wyrobów Ceramicznych w Ćmielowie S.A. W okresie powojennym spółka została znacjonalizowana i prowadziła swoją działalność do lat 90. XX w. W 1997 r. fabryka została sprywatyzowana i przyjęła nazwę Zakłady Porcelany „Ćmielów” Sp. z o.o. Obecnie znakiem fabryki ćmielowskiej jest inicjał Ć w trójkącie. W 2007 r. produktom zakładu przyznano nagrodę Laur Konsumenta. Na przełomie lat 50. i 60. XX w., między innymi w ćmielowskiej fabryce, realizowano nowatorskie w formie, dekoracji i technologii figurki. Część z tych projektów powstała w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego, inne zaprojektowano w fabryce w Ćmielowie i innych wytwórniach.

Zobacz także: