Thumbnail
Wacław Szymanowski (1859 - 1930)
Wacław Szymanowski (1859 - 1930)

Rzeźbiarz i malarz, studiował malarstwo w Szkole Rysunkowej w Warszawie ( u Wojciecha Gersona), a następnie rzeźbę w pracowni Cypriana Godebskiego i w Ecole des Beaux- Arts w Paryżu ( pod kierunkiem Eugene Delaplanche’a). Naukę malarstwa podjął w ASP w Monachium. W latach 1895-1905 mieszkał w mieszkał w Paryżu, zajmując się wyłącznie rzeźbą, od 1905 głównie w Krakowie, wyjeżdżał do Włoch, ostatnie dwa lata życia spędził w Warszawie. Swoje dzieła, przeważnie obrazy wystawiał w kraju i zagranicą. We wczesnej twórczości Szymanowski poświęcał się głównie malarstwu, tworząc obrazy o tematyce wiejskiej, pejzaże oraz portrety. Jego płótno Kłótnia Hucułów zostało nagrodzone złotym medalem w Monachium w 1888 i na Wystawie Powszechnej w Paryżu w 1889. W powstałym w latach 1891-1892 monumentalnym tryptyku Modlitwa odszedł od tematyki rodzajowej w kierunku symbolizmu. Z jego twórczością związane są początki krakowskiego modernizmu (wraz z K. Laszczką i X. Dunikowskim). Wkrótce potem poświecił się niemal wyłącznie rzeźbiarstwu. W jego wczesnych rzeźbach, takich jak pochodzący jeszcze z 1876 Prometeusz, zaznaczył się wpływ dbałej o detal i realistyczny modelunek estetyki akademickiej. Jednak później, dzięki inspiracji twórczością Constantina Meuniera, a zwłaszcza Augusta Rodina, forma rzeźb Szymanowskiego zaczęła podlegać uogólnieniu, pojawił się płynny, secesyjny kontur oraz szkicowe traktowanie bryły. Ulubionym motywem stosowanym przez artystę stała się asymetryczna, dynamizująca kompozycję forma układająca się w kształt fali. Motyw ten bez reszty dominował w takich pracach jak drewniana Fala z ok. 1903, czy też niezachowana Śmiejąca się fala( gips, 1902 ). Asymetria i płynna linia dominuje również w innych kompozycjach, jak np. Mickiewicz po Improwizacji z 1898. W rzeźbie tej figura omdlewającego poety zdaje się wtapiać w nieuformowany, surowy blok podstawy. Towarzyszące jej postaci kobiece ( Miłość i Ból lub personifikacje Poezji) zostały wykorzystane jako niezależna kompozycja w pomniku nagrobnym ojca artysty, Wacława Szymanowskiego, na warszawskich Powązkach ( 1906). Zajmował się rzeźbą portretową ( Portret Gabrieli Szymanowskiej z Turnerów, Popiersie Leona Karwackiego, Portret Janiny Wierusz- Kowalskiej, Portret Adama Sapiehy), wykonywał medale, nagrobki ( np. Pomnik nagrobny ojca artysty na cmentarzu Powązkowskim, 1906 ) i grupy rzeźbiarskie. Do najsłynniejszych należą Mickiewicz po Improwizacji ( 1898) i projekt wielofigurowej grupy Pochód na Wawel ( 1912). Ta ostatnia stanąć miała w zachodnim skrzydle zamku królewskiego na Wawelu, w miejscu rozebranych kuchni królewskich, ale po burzliwych dyskusjach nie została zrealizowana. Projektował pomniki m.in Adama Mickiewicza do Lwowa ( w konkursie otrzymał trzecią nagrodę), do zrealizowanych należą Pomnik Artura Grottgera na Plantach w Krakowie (projekt 1898, odsłonięcie 1903, uważany za wybitne dzieło monumentalne) oraz najsłynniejszy Pomnik Fryderyka Chopina w Łazienkach ( projekt powstał w1909, zrealizowano go w 1929). Komponował także dzieła o charakterze symbolicznym np. Macierzyństwo ( 1901), Fala (przed 1903), Trzy pokolenia ( ok. 1908). Jego prace charakteryzują się falistą, płynną linią, utrzymaną w secesyjnej konwencji i szkicową formą, sprawiająca wrażenie niedokończenia. Swoje dzieła obdarzał silnym ładunkiem emocji, dopełnionym ekspresją formy. Często stosował motyw wydobywania postaci z nieokreślonej, nieobrobionej masy, lub komponował je na kształt fali morskiej. W pomniku Chopina zerwał z dotychczasowym kanonem pomnika alegorycznego na rzecz kompozycji asymetrycznej z powierzchownie oddawanym szczegółem.

Zobacz także: